Алматы Барыстарының манифесі
Алматы — жай ғана қала емес. Бұл — сынақ. Мұнда басқа жердің әдетін ала келуің мүмкін, бірақ Алматы ортақ ағында кім екеніңді тез танытады: хаосты күшейтесің бе, әлде айқындық қосасың ба. Бұл қала тарихтың дүмпуін көрді, жер сілкінісінен дірілдеді, төңкерістерді бастан өткерді — әр жолы өзі болып қалды. Ол барыс сияқты: сырты тыныш, іші күшті.
Біз — Алматы Барыстарымыз.
Тіркелген жер бойынша да, ұлт бойынша да емес. Барыс болу — таңдаудан басталады: күн сайын агрессияның орнына сыйластықты, хаостың орнына болжамдылықты, мақтанның орнына қадір-қасиетті таңдау.
Біз кезекті моральдық науқанды бастап отырған жоқпыз. Ойын ережесін біреу өзгертер деп те күтпейміз. Басқаша ойнауға келіскен адамдардың желісін өзіміз құрып жатырмыз. Қорқынышқа да, қадағалаушыға да емес, түсінікке сүйенетін желі: ұзақ ойында сенім соғыстан тиімді. Бұл жай ғана математика.
Заң айқын нәрсенің 80%-ын қамтиды. Ал қалған 20% — сұр аймақ. Шешімді камера емес, адам қабылдайтын ұсақ-түйек. Жол беру немесе алдын кесіп өту. Тұқылды лақтыру немесе қоқыс жәшігіне жеткізу. Ашудан сигнал беру немесе алғыс білдіріп жарық жыпылықтату. Дәл осы 20% қаладағы хаос, агрессия мен күйзелістің 80%-ын тудырады. Біз осы аймақта жұмыс істейміз.
Біздің негізіміз — үш тірек.
Өзін-өзі реттеу — ережені өзіміз келісеміз, өзіміз орындаймыз. Айыппұлдан қорыққаннан емес, мәнін түсінгеннен. Өзін-өзі баптайтын жүйе, өйткені әркім мұның өз мүддесі екенін біледі.
Жауапкершілік — ортақ шешімде берген дауысың келісімшарт. Айттың — істедің. Келістің — ұстандың. Қателестің — түзедің. Біздің ізіміз — тәртіп пен болжамдылық ізі, басқаға қалдырған қиындық емес.
Сенім — бұл қалада сені кез келген бамперден артық қорғайтын жалғыз актив. Сенім бос жерден шықпайды, оны қайталанған әрекет қалыптастырады. Барыс белгісі — көзге көрінетін сигнал: мұнда келісімге келген адам тұр. Жоғарыдан түскен ереже емес. Айыппұл емес. Жай ғана белгі: мен желідемін, мен адамша ойнаймын.
Тұрақты жүйелер тек сырттан бақылау болған жерде ғана қалыптаспайды. Олар адамдар бір-бірін көріп, танып, өз әрекеттерінің салдарын түсінетін ортада да пайда болады.
Алматыдағы жол қозғалысы — ортақ кеңістіктегі осы мәселенің күнделікті көрінісі. Әркім асығады. Әркім бірнеше секунд ұтып қалғысы келеді. Ақырында бәрі ұтылады.
Барыс белгісі осы логиканы өзгертеді: ол ортақ келісімді көзге көрінетін етеді. Жаныңда кім барын және одан не күтуге болатынын түсінесің. Осындай белгілер жеткілікті көбейгенде, қала біртіндеп өзін-өзі реттей бастайды.
Алматы тұрғынының бәрі Барыс емес. Бірақ ортақ келісімге кіріп, оны ісімен растауға дайын кез келген адам Барыс бола алады.
Әрбір қимыл сенімді нығайтады. Әрбір шешім қаланы тыныштандырады.
Біз мәселе туралы айқайламаймыз — оны шешеміз.
Біз айыптамаймыз — қалай істеу керектігін көрсетеміз.
Барыстың ізі — мақтан емес. Бұл — абырой.
